Gut i Wpólnicy | Klauzula nadużycia prawa podatkowego – nowe przepisy od 15 lipca 2016 roku
16577
post-template-default,single,single-post,postid-16577,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,side_area_uncovered_from_content,qode-theme-ver-11.0,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-5.1.1,vc_responsive
 

Klauzula nadużycia prawa podatkowego – nowe przepisy od 15 lipca 2016 roku

Klauzula nadużycia prawa podatkowego – nowe przepisy od 15 lipca 2016 roku

15 lipca 2016 r. weszła w życie  ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw. Najważniejszą zmianą wynikającą z nowelizacji jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego klauzuli nadużycia prawa.

Zgodnie z nowo dodanymi ustępami art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług, przez nadużycie prawa rozumie się „dokonanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, w ramach transakcji, które pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy”. Oznacza to, że w  przypadku wystąpienia nadużycia prawa, czynności opodatkowane wywołują jedynie takie skutki podatkowe,  jakie miałyby miejsce w przypadku odtworzenia sytuacji, która istniałaby w braku czynności stanowiących nadużycie prawa (ust. 4 i 5 przepisu).

Wprowadzenie do ustawy o podatku VAT definicji nadużycia prawa koresponduje ze zmianami w Ordynacji podatkowej, w której wprowadzono klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania. Zgodnie z art. 119a Ordynacji podatkowej, czynność dokonana przede wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisu ustawy podatkowej, nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny (unikanie opodatkowania).

Klauzula daje organom podatkowym możliwość oceny, czy podejmowane przez przedsiębiorców decyzje gospodarcze nie mają na celu uzyskania nieuprawnionej korzyści podatkowej. Gdy prowadzone postepowanie podatkowe wykaże, że dana czynność została podjęta wyłącznie w celu uniknięcia opodatkowania – dla celów podatkowych –  zostanie potraktowana jakby nigdy nie została dokonana. Co ważne, klauzula unikania opodatkowania nie ma zastosowania m.in. w sytuacji, gdy korzyść podatkowa w okresie rozliczeniowym nie przekroczy 100.000 zł.

Formalnie zastosowanie klauzuli będzie polegać na możliwości wszczęcia podstępowania podatkowego przez Ministra Finansów (lub przejęcia takiego postępowania prowadzonego dotychczas przez inny organ). Jeżeli w wyniku tego postępowania okaże się, że czynności przedsiębiorcy zostały podjęte w celu uniknięcia opodatkowania, Minister będzie mógł wydać decyzję w sprawie ustalenia lub określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego lub innego rozliczenia podatnika z fiskusem.

Podatnik, który ma wątpliwości, czy planowane przez niego działania nie będą stanowić unikania opodatkowania, może wystąpić do Ministra Finansów o wydanie tzw. opinii zabezpieczającej. W przypadku potwierdzenia przez Ministra, że przedstawione przez podatnika czynności nie stanowią unikania opodatkowania, podatnik uzyskuje ochronę przed negatywnymi konsekwencjami klauzuli.  Hamulcem do występowania przez podatników o takie opinie może być jednak wysoka opłata od wniosku w tej sprawie, która wynosi 20.000 zł Dla porównania opłata za wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej wynosi 40 zł.  Jednakże, po nowelizacji z 15 lipca 2016 r., organy podatkowe mogą odmówić wydania indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie tych elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, co do których będą istniały uzasadnione przypuszczenia, że stanowią nadużycie prawa lub unikanie opodatkowania. Co istotne, nawet gdy taka interpretacja zostanie wydania, nie będzie ona chroniła podatnika.

Należy także pamiętać, ze klauzula o unikaniu opodatkowania nie ma zastosowania do podatku od towarów i usług. Oznacza to, że w przypadku czynności opodatkowanych podatkiem VAT podatnik nie może wystąpić o wydanie opinii zabezpieczającej, nie znajdzie także zastosowania limit kwotowy 100.000 zł.

Regulacje dotyczące klauzuli unikania opodatkowania mają zastosowanie do korzyści podatkowej uzyskanej po dniu wejścia w życie przepisów.